Özellikle bu pandemi şartlarında çoğumuz işini evinde yönetmek zorunda kaldı ve ailemizle de daha fazla vakit geçirme imkanı sundu. Çocuklarıyla da daha fazla vakit geçirmeye başlayan ebeveynler özellikle böyle bir durumda çocuklarının bazı davranış problemleriyle karşı nasıl davranması gerektiğini bilemeyebilir.
Peki Çocuklarda Görülen Bazı Davranış Problemleri Nelerdir?
Altını ıslatma
Çalma
Fobiler
Uyku problemleri
Yeme problemleri
Tırnak yeme
Parmak emme
Aşırı inatçılık
Yalan söyleme
Saldırganlık (sözlü, fiziksel) vb.
Peki Bu Davranış Problemleri İle Nasıl Başa Çıkılır?
Öncelikle belirtmeliyim ki önce problemin kaynağını belirlemek daha sağlıklı olucaktır. Çocuk bu davranışı ne zaman, hangi durumlarda belirtiyor? Bunları bilmek gerekir.
Çevreyi Düzenlemek
Çevreyi düzenlemek olumsuz bir davranışı olumlu bir hale getirmek için güzel bir yoldur. Çevreyi düzenlemek için gerekli belli başlı kurallar vardır. Bunlar;
Olumlu Davranışlarını Yakalayın: Olumlu davranışlarını fark ettiğiniz zamanları yakalayın sonrasında ona pekiştireçler ve güzel sözler söylemek gibi davranışlarda bulunarak ona uygun davranışlar hakkında farkındalık sağlayın.
Çevre Düzenlemesine Önem Vermelisiniz: Çocuğun hoşuna giden , önem verdiği eşyalar ile odayı düzenlemeniz çocuğun daha az olumsuz davranış göstermesine neden olur.
Fazla Uyarıcılardan Kaçının: Çocuğun dikkatini dağıtacak uyarıcılardan kaçınmalısınız. Örneğin ödev yapma zamanında odasında masasında bir sürü kalemler, oyuncaklar varsa veya bilgisayar açıksa çocuk ödevini yapmak istemeyecektir bu çok normal. Onun yerine masasının üzerinde sadece o an ihtiyacı kadar kalem defter olmalı ve ihtiyaç duyduğunda bilgisayar açılmalıdır.
Sade Bir Çevre Oluşturun: Demin bahsettiğim şey burada da geçerli fakat buna ek olarak bir şey daha var o da çocuğunun kendi başına hareket edebilmesine olanak sağlamak. Bunlar çocuk için tehlike oluşturabilecek kırılabilecek eşyaları ortadan kaldırmak, kıyafet dolabının içindeki kıyafetlerin, oyuncaklarının, kitaplarının onun ulaşabileceği yükseklikte olması gibi.
Çocuk İçin Özel Bir Alan Belirleyin: Çocuklara oyun için belirli bir alan oluşturmak özgürce oynayabilecekleri onlara özel bir alan demek. Böylelikle sınırları belirlemiş ve başka bir yerde oynayamayacaklarını göstermiş olursunuz.
Çevrenizin Güvenli Olduğuna Emin Olun: Çocuğu tehlikelerden koruyun. Örneğin ilaçların çocuğun erişebileceği yerde olmaması, pencerelerin açık ve çocuğun hizasında olmaması gibi.
Dikkatini Başka Yöne Yöneltin: Çocuğunuzun istemediğiniz bir davranışı yapmaya yöneldiğini gördüğünüz zaman ona bir etkinlik fikri sunabilirsiniz hatta iki etkinlik sunarsanız daha iyi olur.
Çocuğu Olucak Değişikliklere Karşı Haber Verin: Çocuğa olucak durumlar karşısında önceden haber verirseniz o bu duruma hazırlıksız olmaz. Örneğin yemek saati geldiği zaman 5 dakika sonra yemek zamanı derseniz onu bu duruma hazırlamış olursunuz ve oyun oynuyorsa bunu bırakması gerektiğini anlar.
Görmezden Gelmek
Görmezden gelme çocuğun olumsuz davranışına karşı ebeveyninin dikkatini başka yöne yöneltmesidir. Fakat görmezden gelme her durum için geçerli değildir. Mesela çocuk kendine veya çevresine zarar veriyorsa. Görmezden gelme öfke nöbetleri, şikayet etme gibi olumsuz davranışlar için gayet etkili bir yöntemdir.
Görmezden Gelme İçin 4 Temel Kural;
Tutarlı olun
Açıkça belli edin
Anında yapın
Olumlu davranışlarını ödüllendirin
Kural Koyma
Kural; çocuğun yapması gereken davranışları ve bunun sonuçlarını belirtir.
Kural;
Kısa olmalı,
Kolay uygulayabilmeli,
Hatırlanabilir olmalı,
Olumlu konuşarak kuralı belirtmeli,
Sonucu çocuğun anlayabileceği şekilde açıklanmalı
Ödüllendirme Nasıl Olmalı?
Ödül maddi ve manevi olarak ikiye ayrılır. Maddi ödül oyuncak veya sevdiği birşeyin alınması, manevi ödül ise takdir etme, sarılmak gibi.
Fakat sürekli ödül vermekte iyi değildir çünkü çocuk bir süre sonra ödül bağımlısı olabilir. Yapacağı davranışı ödül almak için yapabilir. Bu durum çıkar çatışmasına dönüşür. Bunun için sadece gerçekten gerekli olduğu zamanlarda ödüllendirme yapılmalı.
