İletişim,hayatımızın her alanında ihtiyaç duyduğumuz bir beceridir. İyi iletişim kurmak ise etrafımızı ve kendimizi daha iyi anlamayı sağlar. Peki sizce iletişimde hangisi kullanılmalı? Ben dili ile konuşmak mı yoksa sen dili ile konuşmak mı? …
Ben dili kullanımı genelde bilinmediği zaman yanlış anlaşılabilecek bir durum gibi gözükür sanki ben dili demek bencilce söylemler için kullanılırmış gibi ama aslında durum tam tersidir. Ben dili iletişimde özelliklede “çocukla” iletişimde tercih edilmesi gereken en doğru iletişim biçimidir.
Önce “sen dili” ne demek bunun hakkında biraz konuşalım.
Sen Dili
Sen dili,genelde öfke ve suçlayıcı tavırlarla ortaya çıkar. Karşındaki kişinin hatası yüze vurulur. Olumsuz duyguların dışa vurumudur.
Çocuktan yola çıkacak olursak,çocuğun olumsuz bir davranışı ebeveynde korku,üzüntü,kaygı gibi durumlar ortaya çıkarabilir. Bu durumu nasıl düzelteceğini bilemeyen ve bu gibi olumsuz duyguları yönetemeyen ebeveyn telaş ve panik halinde istemeden de olsa bazı sözler sarf etmiş olur. Örneğin;çok yaramzsın,hiç laf dinlemiyorsun,yapmamalısın,çocuk gibi davranma,hiç birşey anlamıyorsun vb. gibi laflar hatta belki daha da kötüleri. Bu ifadelerin genelde çocuğa yönelik ve suçlayıcı,emir verici oldukları görülür. Bu tür ifade kullanımına “sen dili” denilmektedir.
Örnek bir olay vermek gerekirse,diyelim ki başı çok ağıran ve dinlenen bir anne var ve birden küçük çocuk gelip televizyonun sesini son ses açtı. Bu durumda kalan anne çocuğuna bağırıyor ne yapıyorsun sen?,ne laf anlamaz çocuksun! vb. gibi söylemlerde bulunuyor. Peki sonra ne oluyor? Çocuk bu davranışının neden kötü olduğunu anlamadan tekrar bunu sürdürebiliyor. Çünkü sen dili ile kurulan iletişimde olumsuz davranışın değişimi söz konusu olmaz. Bunun nedeni ise olumsuz davranışın karşı taraftaki kişide yani örneğimizdeki annede bıraktığı etki açıklanmıyor. Etki açıklanmıyor sadece tepki açıklanıyor. Çocuklar karşı tarafta oluşan etkiyi anlamazlar bu yüzden bunu doğru bir şekilde ifade edip açıklamak gerekir.
Ben Dili
Ben dili ise sen dilinin tam tersidir. Ben dili ile kurulan iletişim en doğru iletişim biçimidir. Bahsettiğim gibi ben dili bencilce bir iletişim değildir. Ben dili iletişiminde sıra şöyledir;önce olumsuz davranış açıklanır sonra ise bu olumsuz davranışın kendisinde bıraktığı etki ve duygu açıklanır.
Yukarıdaki örneği ben diline uyarlarsak, başı çok ağıran ve dinlenen bir anne var ve birden küçük çocuk gelip televizyonun sesini son ses açtı. Bu durum karşısında anne ” Şuan son ses televizyon izlemek istiyorsun anlıyorum ama başım çok ağrıyor ve dinlenmem lazım bunun içinde sessizliğe ihtiyacım var fakat sen son ses televizyon izleyince başımın ağrısı daha da artıyor televizyonun sesini kısarsan başımın ağrısı da hafiflemiş olur ve çok mutlu olurum ” gibi bir cümle kurar ise bu cümlede ne kimse eleştiriliyor ne de anlaşılmayacak bir durum söz konusu oluyor.
Ben Dilinin Yararları
* Duyguların doğru aktarımı sonucunda ebeveyn rahatlamış olur çünkü öfke,kızgınlık gibi duygular biriktirmemiş olur.
* Çocuk,hangi duygusunun kabul görmediğini fark eder.
* Ebeveyn,olumsuz etkinin kendinde bıraktığı etkiyi düşünme fırsatı bulur. Örneğin yaşadığı öfkenin çocuğun yapmış olduğu bir davranıştan dolayı değilde iş yerinde yaşadığı stresten kaynaklandığını anlayabilir.
* Çocuğa empati duygusunu geliştirmesinde yardımcı olur.
* Çocuk ben dili iletişimini öğrenir ve o da uygulamaya başlar.
* Aile arasındaki bağları kuvvetlendirir.
Ben Dilinde Dikkat Edilmesi Gerekenler
* Empati yapmak önemlidir.
* Konuşurken “ben” ifadesini kullanın ve duygularınızı dürüstçe açıklayın.
* Karşınızdaki kişiye karşı ön yargılı olmayın ve duygularını,ihtiyaçlarını kabul edin.
* Karşınızdaki kişiye yaşı ne olursa olsun saygı gösterin.
Sonuç olarak ben dilini iletişimde kullanmak sağlıklı ve mutlu iletişimin anahtarıdır. Sen dilini kullanmak uzaklaştırır o yüzden sen dilini değil ben dilini kullanmalıyız. Özellikle ergenlik dönemindeki gençlerle iletişim zorlayıcı olabilmekte ama ben dilini kullanırsak onlarla iletişimimiz daha sağlıklı olur.
Biliyorum bu dili kullanmak çoğu zaman zor olabilir ama en azından bu dili kullanmaya özen gösterelim ve sen dilini kullanmamaya çalışalım.
